Pilot Nasıl Olunur?

• Uçuştan önce uçuş planını hazırlar; harita ve raporları inceleyerek hava durumunu kontrol eder, yakıt ve zaman hesaplarını yapar.

• Kalkıştan önce uçağın ve ekipmanın hazır olduğunu denetler, yükleme işlemlerini kontrol eder, motorları çalıştırıp teknik kontrolleri yapar.

• Kalkış, rota takibi, alçalma ve iniş aşamalarında uçağı kullanır; inişten sonra uçağı emniyete alır.

• Telsiz haberleşmesini ICAO standart havacılık terminolojisiyle yürütür; uluslararası uçuş yapabilmek için en az ICAO seviye-4 İngilizce dil yeterliliği aranır.

• Çok pilotlu uçaklarda kokpitteki diğer pilotla görev paylaşarak çalışır; bunun için ATPL öncesinde ekip iş birliği (MCC) eğitimi tamamlanmış olmalıdır.

Pilotaj programlarında teorik havacılık dersleriyle uçuş eğitimi birlikte yürür; ancak uçuş eğitiminin programa dâhil olup olmadığı ve mezuniyette hangi lisansın alınacağı üniversiteye göre değişir. Örneğin Bahçeşehir Üniversitesi pilotaj programında kayıt için geçerli 1. sınıf (Class-1) sağlık sertifikası isteniyor ve mezunlar SHGM'den havayolu nakliye pilotu lisansı almaya hak kazanıyor. Bu yüzden tercihten önce programın SHGM onaylı uçuş eğitimini kapsayıp kapsamadığına bakmak gerekir. SHGM'nin lisans basamakları şöyle: özel pilot (PPL), ardından ticari pilot (CPL), en sonda havayolu nakliye pilotu (ATPL). Mezuniyetin ardından bir havayoluna ikinci pilot (first officer) olarak girilir ve uçulacak uçak tipine özel intibak eğitimi (type rating) tamamlanır. Ticari uçuşta sorumlu pilot (kaptan) olma imtiyazını veren ATPL için SHT-FCL en az 21 yaş, geçerli 1. sınıf sağlık sertifikası ve uçakla en az 1.500 saat uçuş (bunun 500 saati çok pilotlu operasyonda) şartı arıyor; bu saatler yıllar içinde birikir. Pilotaj okumadan, herhangi bir bölümü bitirip SHGM yetkili bir uçuş okuluna gitmek de mümkün. Sivil havacılıkta devlet ataması ya da KPSS yok: işe alım havayollarının kendi yetenek testleri ve mülakatlarıyla yapılıyor. Askeri pilotluk ise harp okulu üzerinden ilerleyen ayrı bir yol ve bu kaydın kapsamı dışında.

1. 1

   Kazanç tarafı güçlü: TÜİK'in 2025 Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri'ne göre aylık ortalama kazancı en yüksek lisans bölümü pilotaj oldu; onu matematik mühendisliği, uzay mühendisliği ve uçak mühendisliği izledi. Açıklamada bölüm bazında bir tutar yok, yalnızca sıralama veriliyor.

2. 2

   Diploma tek başına uçurtmuyor. SHGM aday öğrencilere yönelik bilgilendirmesinde, havayollarının uyguladığı DLR benzeri yetenek testlerinde zayıf kalanların eğitimi bitirseler bile pilot olarak işe alınmasının mümkün görünmediğini, iyi İngilizcesi olmayanların işe alınma imkânının ise neredeyse olmadığını açıkça yazıyor.

3. 3

   Maliyet peşin ve büyük: SHGM'nin aynı bilgilendirmesinde havayolu pilotu (ATPL) lisansına kadar olan eğitimin okullara göre değişmekle birlikte ortalama 80.000 euro civarında olduğu belirtiliyor; bu tutar üniversite öğrenim ücretinden ayrıdır.

4. 4

   Aday havuzu hızlı büyüyor: SHGM 2025 Faaliyet Raporu'na göre öğrenci pilot sayısı bir yılda %28 artışla 2.874'e çıktı, toplam pilot sayısı ise %9 artışla 17.810 oldu; yani sıra bekleyenler lisanslı pilotlardan daha hızlı çoğalıyor.