Cumhuriyet Savcısı Nasıl Olunur?

• Bir suçun işlendiğini duyar duymaz soruşturmayı başlatır ve olayın gerçekte nasıl olduğunu araştırır (CMK m.160).

• Sadece şüphelinin aleyhine olan delilleri değil, onu haklı çıkarabilecek delilleri de toplayıp saklar; şüphelinin haklarını korumakla görevlidir (CMK m.160/2).

• Soruşturmayı polis ve jandarma üzerinden yürütür: onlara yazılı emir verir (acele durumlarda sözlü de olabilir), devlet kurumlarından bilgi ve belge ister (CMK m.161).

• Şüpheli bir ölümde otopsi savcının yanında yapılır; gerekirse gömülmüş bir cenazenin mezardan çıkarılmasına soruşturma sırasında savcı karar verir (CMK m.87).

• Deliller yeterliyse iddianame yazıp kamu davasını açar; yeterli delil yoksa kovuşturmaya yer olmadığına, yani takipsizliğe karar verir (CMK m.170, m.172).

• Ceza duruşmalarında iddia makamında oturur; savcı hazır bulunmadan ceza duruşması yapılamaz (CMK m.188).

4 yıllık hukuk fakültesini bitirmen gerekiyor; başka bir bölümden bu mesleğe giriş yok. 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu'na göre hukuk programları EA puan türünde ve en düşük 100.000'inci başarı sırası şartı var; bu baraj geçmiş yıllarda değiştiği için tercih döneminde ÖSYM'nin güncel kılavuzunu ve duyurularını takip etmen gerekiyor. Mezuniyetten sonra iki sınav var. Önce Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS): hukuk fakültesine 24/10/2019'dan sonra kaydolup 31/3/2024'ten sonra mezun olanların 100 üzerinden en az 70 alması şart. Sonra Adalet Bakanlığı adına ÖSYM'nin yaptığı hâkim ve savcı yardımcılığı yazılı yarışma sınavı; sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak'ında 35 yaşını doldurmamış olmak gerekiyor. Yazılıyı geçenler Bakanlık mülakatına giriyor. Kazananlar 3 yıllık hâkim ve savcı yardımcılığına başlıyor: 3 ay Türkiye Adalet Akademisi'nde temel eğitim, 30 aylık görev dönemi (bunun 4 ayı yine Akademi'de iki ara eğitim, kalan 26 ayı mahkemelerde ve savcılıklarda fiilen görev) ve 3 ay son eğitim. Hâkim mi savcı mı olacağın ilk 3 aylık temel eğitim döneminde belli oluyor: kendi isteğin göz önünde bulunduruluyor, ama talepler ihtiyaçla uyuşmazsa yazılı sınav puanı yüksek olana öncelik veriliyor, puanlar eşitse kura çekiliyor (Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Yönetmeliği m.8). Üç yılın sonunda mesleğe kabul için bir puan hesaplanıyor: yazılı sınavların %50'si, sözlü sınavın %25'i ve görev-eğitim dönemi puanlarının %25'i toplandığında en az 70 çıkması gerekiyor. Bu eşiği geçen kişi Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kararıyla mesleğe kabul edilip atanıyor; sonraki tayinler de HSK'nın yetkisinde (Anayasa m.159).

1. 1

   Giriş kapısı dar ve iki ayrı sınavdan geçiyor: önce mezuniyette HMGS'den en az 70, sonra ÖSYM'nin yaptığı hâkim ve savcı yardımcılığı yazılı sınavı ve Bakanlık mülakatı. Kaç kişi alınacağı her dönem ilanla önceden belli oluyor — A-2025 döneminde adlî yargı için açılan kadro 850 kişiydi ve ülke genelindeki hukuk mezunları bu sayılı kadro için yarışıyor.

2. 2

   İş yükü ağır ve mesai saati tanımıyor: Adalet İstatistikleri 2025'e göre Türkiye'de toplam 8.518 savcı görev yapıyor, bunların 7.541'i adlî yargıda (adliyelerde) görev yapan Cumhuriyet savcısı. Aynı kitabın 'savcı başına düşen dosya sayısı' tablosuna göre adlî yargıda bir savcıya 2025'te yıl içinde açılan 741 yeni dosya, önceki yıldan devredenlerle birlikte toplam 1.548 dosya düştü; yıl içinde karara bağlanan dosya sayısı 749. Üstüne nöbet, olay yeri incelemesi ve otopsi görevleri geliyor.

3. 3

   İyi yanı, iş güvencesi ve önü belli bir kariyer basamağı: kadrolu bir devlet görevlisi oluyorsun ve maaşın pazarlıkla değil kanunla belirleniyor. 2802 sayılı Kanun'a göre maaş, unvana ve dereceye bağlı bir yüzde cetveline göre ödeniyor ve kıdemle birlikte bu oran yükseliyor (sekizinci derecede %41, 1. sınıfa ayrılmış bir hâkim/savcıda %65, 1. sınıf hâkim ve savcılarda %79); üstüne yargı ödeneği ekleniyor. Kimin birinci sınıfa ayrılacağına ve üst görevlere yükseleceğine Hâkimler ve Savcılar Kurulu karar veriyor.

4. 4

   Nerede yaşayacağına sen karar vermiyorsun: Anayasa'ya göre hâkim ve savcıları mesleğe kabul etme, atama ve nakletme yetkisi Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nda. Ayrıca kanun seni tarafsız olmaya mecbur tutuyor — savcı, şüphelinin sadece aleyhine değil lehine olan delilleri de toplamak ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü. Kişisel kanaatin değil, dosyadaki delil belirleyici.