Siber Güvenlik Uzmanı Nasıl Olunur?

• Kurumun bilgisayar ağlarını, sunucularını ve uygulamalarını sürekli izleyerek güvenlik açıklarını ve olağandışı hareketleri tespit eder.

• Güvenlik duvarı ve saldırı tespit sistemi gibi koruma katmanlarını kurar, yapılandırır; sızma testleriyle sistemin zayıf noktalarını saldırganlardan önce bulur.

• Bir siber saldırı ya da veri sızıntısı yaşandığında olaya müdahale eder, zararlı yazılımı analiz eder, etkiyi sınırlar ve delilleri kaybetmeden kayıt altına alır.

• Kurumun siber güvenlik politikalarını ve erişim yetkilerini hazırlar, çalışanlara güvenlik farkındalığı eğitimi verir.

• Kritik altyapı ya da kamu kurumunda çalışıyorsa, mevzuatın öngördüğü SOME (Siber Olaylara Müdahale Ekibi) süreçlerini yürütür ve zafiyetleri düzenleyici kuruma bildirir.

• Adli bilişim tarafında çalışıyorsa el konulan dijital delilleri hukuka uygun şekilde inceler, raporlar ve gerektiğinde mahkemede bilirkişi olarak görüş bildirir.

Siber güvenlik uzmanı, ziraat mühendisi ya da diyetisyen gibi kanunla tanımlanmış, korunan bir unvan değil — bu unvanı kullanmak için özel bir diploma, sınav ya da meslek odası üyeliği şartı yok. Bunu kamunun kendi ilanları da gösteriyor: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın kendi teknoloji ekibi için yayımladığı 'Siber Güvenlik Uzmanı' ilanı, mühendislik fakültelerinin (tercihen bilgisayar ya da elektrik-elektronik) yanında yönetim bilişim sistemleri, istatistik ve matematik mezunlarını da kabul ediyor; Milli Savunma Bakanlığı'nın 'Siber Güvenlik Uzmanı' ve 'Kıdemli Siber Güvenlik Uzmanı' ilanı da bilgisayar, yazılım, elektrik ve elektronik mühendisliği ile sınırlı kalmayıp 'bilgisayar ve teknoloji üzerine eğitim veren' diğer bölümleri de kabul ediyor. Buna rağmen doğrudan bu alana adını veren beş farklı YKS yolu var ve bunlar iki ayrı seviyede toplanıyor. Siteye özel YKS Atlas verisine (2025 yerleştirmesi) göre lisans (SAY puan türü, 4 yıllık) tarafında Siber Güvenlik Mühendisliği 4 üniversitede 7 programla, mezuna doğrudan 'Siber Güvenlik Mühendisi' unvanı veriyor — Türkiye'nin ilk bölümü İTÜ'de 2024-2025'te öğrenci almaya başladı, yani hâlâ çok yeni ve küçük bir kapı; onunla aynı seviyede sayılan Adli Bilişim Mühendisliği ise sadece Fırat Üniversitesi'nde, 4 programla açık — Fırat'ın kendi bölüm sayfası mezunlarının 'Adli Bilişim Mühendisi' unvanı aldığını yazıyor; Mesleki Yeterlilik Kurumu ile görüşülerek bu mesleğin resmî tanımının yapılması süreci ise bölümün kendi sayfasına göre araştırma sırasında hâlâ devam ediyordu, henüz tamamlanmamıştı. Önlisans (TYT puan türü, 2 yıllık, mezuniyette 'Teknikeri' unvanı veren) tarafında ise tablo tersine dönüyor: Bilişim Güvenliği Teknolojisi tek başına 39 üniversitede 79 programla açık ara en kalabalık kapı, Siber Güvenlik Analistliği ve Operatörlüğü 5 üniversitede 6 programla (İTÜ'nün kendi önlisans programı da bunlardan biri), Siber Güvenlik ise 7 üniversitede 17 programla devam ediyor. Yani sayısal olarak mesleğe en çok giriş, dört yıllık mühendislik değil iki yıllık teknikerlik programlarından oluyor — ama unvan lisans gibi kanunla korunmadığı için bir tekniker mezununun da kariyerinde 'siber güvenlik uzmanı' olarak anılması önünde yasal bir engel yok. Mezuniyet sonrası kamuya girişin merkezi, tek bir 'Siber Güvenlik Uzmanlığı KPSS'si' değil; farklı bakanlık ve kurumlar 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 6. maddesine dayanan dönemsel 'sözleşmeli bilişim personeli' ilanlarıyla kadro açıyor. Bu ilanlarda 'Siber Güvenlik Uzmanı' ve 'Kıdemli Siber Güvenlik Uzmanı' zaten resmen kullanılan pozisyon adları: Milli Savunma Bakanlığı'nın 57 kişilik sözleşmeli personel ilanında ayrı ayrı Kıdemli Siber Güvenlik Uzmanı, Siber Güvenlik Uzmanı ve Siber Operasyon Merkezi Uzmanı kadroları var; Dışişleri Bakanlığı da benzer şekilde Kıdemli Siber Güvenlik Uzmanı (en az 7 yıl tecrübe) ile Ağ ve Siber Güvenlik Uzmanı (en az 5 yıl tecrübe) arıyor. Sıralama sınavsız: KPSS-P3 puanının yüzde 70'i ile YDS puanının yüzde 30'unun toplamı esas alınıyor, belgesi olmayana sırasıyla 70 ve 0 puan veriliyor. Ayrı bir kanaldan TÜBİTAK BİLGEM de kendi Siber Güvenlik Enstitüsü için dönemsel araştırmacı/uzman alımı yapıyor; kendi ilanlarında da bölüm şartı 'siber güvenlik' değil, bilgisayar mühendisliği, elektrik-elektronik mühendisliği, elektronik ve haberleşme mühendisliği ile yazılım mühendisliği gibi daha geniş bir mühendislik havuzu. 2025 mesleğin mevzuat tarihinde bir dönüm noktası oldu. 8 Ocak 2025 tarihli ve 32776 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 177 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Cumhurbaşkanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğine sahip, merkezi Ankara'da olan Siber Güvenlik Başkanlığı kuruldu. Ardından 19 Mart 2025 tarihli ve 32846 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu yürürlüğe girdi — Türkiye'nin bu alandaki ilk kapsamlı kanunu. Kanunun kendi metni, mesleği doğrudan ilgilendiren bir sertifikasyon rejimi kuruyor: Başkanlığın görevleri arasında 'siber güvenlik uzmanları ve şirketlerine yönelik sertifikasyon, yetkilendirme ve belgelendirme işlemlerini ilgili kurumlarla koordineli olarak yürütmek' sayılıyor (Madde 5/ğ) ve kamu kurumları ile kritik altyapılar, kullanacakları siber güvenlik ürün ve hizmetlerini 'Başkanlık tarafından yetkilendirilmiş ve belgelendirilmiş siber güvenlik uzmanlarından, üreticilerden veya şirketlerden' tedarik etmek zorunda (Madde 7/c). Kanunun geçici 1. maddesi de siber güvenlik alanında faaliyet gösteren dernek, vakıf ve ticaret şirketlerine, ilgili düzenlemelerin yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde bu sertifikasyon işlemlerini tamamlama, aksi halde faaliyette bulunamama yükümlülüğü getiriyor. Başkanlıkta ayrıca sayısı Cumhurbaşkanınca belirlenecek 'sözleşmeli uzman personel' çalıştırılabiliyor; net ücretleri, 657 sayılı Kanun'un 4/B sözleşme ücret tavanının beş katını aşmayacak şekilde Siber Güvenlik Kurulu tarafından belirleniyor (Madde 10). Ne var ki bu düzenlemelerin can alıcı kısmı — hangi sertifikaların, hangi kriterlerle, hangi kurumlarca verileceğini belirleyen alt yönetmelik — kanunun öngördüğü 12 aylık süreye rağmen araştırma sırasında henüz yayımlanmamıştı; yani bu yeni sertifikasyon rejiminin sahada nasıl işleyeceği hâlâ netleşmedi. Başkanlığın kendisi de araştırma sırasında henüz büyümekte olan, kısmen Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile Dijital Dönüşüm Ofisi'nin devrettiği personel ve varlıklarla kurulan taze bir yapı. Bu yeni Başkanlık'tan önce de siber olaylara kurumsal düzeyde hazırlıklı olma yükümlülüğü zaten vardı: 11 Kasım 2013 tarihli ve 28818 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğ, bakanlıkların kendi bünyelerinde 'Kurumsal SOME' (Siber Olaylara Müdahale Ekibi) kurmasını zorunlu tutuyor, kritik sektörlerde ise düzenleyici/denetleyici kurumların ya da ilgili bakanlığın bir 'Sektörel SOME' kurmasını şart koşuyor; bu ekiplerin 'bilgi güvenliği, bilişim ağları, yazılım ve sistem uzmanlığı gibi alanlarda bilgili ve tecrübeli personel' ile kurulması gerekiyor. SOME sistemi başlangıçta BTK bünyesindeki Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi (USOM) koordinasyonunda işliyordu; 7545 sayılı Kanun'un geçici hükümleri, BTK'nin ulusal siber güvenlik faaliyetleriyle ilgili tüm varlık ve personelini yeni Siber Güvenlik Başkanlığı'na devrediyor ve SOME'leri 'kurmak, kurdurmak ve denetlemek' artık doğrudan Başkanlığın görevleri arasında sayılıyor (Madde 5/d) — yani bu mekanizma da BTK'den yeni kuruma geçiş sürecinde. 'Adli Bilişim Uzmanı' alias'ı ayrı bir kariyer koluna işaret ediyor. Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde 2011'de kurulan, 2013'te bugünkü adını alan Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı'nın 2019'da daire seviyesine çıkarılan Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, bilişim suçu soruşturmalarında dijital delil inceleme (arama, kopyalama, veri kurtarma, raporlama) yapıyor; bu birimlere polis memuru ya da jandarma personeli olarak girip sonradan bu uzmanlığa yönlenme yolu var, ayrı bir YKS kapısı değil. Mahkeme süreçlerinde ise Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 63. maddesi kapsamında bilirkişilik yapan bağımsız adli bilişim uzmanları da var: CMK'nın 134. maddesi, şüpheliye ait bilişim sistemlerinde inceleme yapılabilmesi için mahkeme kararı arıyor, TCK'nin 243-245. maddeleri de bilişim suçlarını düzenliyor — adli bilişim uzmanının teknik incelemesi bu suçların soruşturulmasının omurgasını oluşturuyor. İş ilanlarında üniversite diplomasının yanında uluslararası sertifikalar da sık aranıyor; örneğin Gelir İdaresi Başkanlığı'nın kendi 'Siber Güvenlik Uzmanı' ilanı birden fazla uluslararası sertifika adı sayıyor. Bu rehber belirli bir sertifika programını ya da eğitim kurumunu önermiyor — hangi sertifikanın hangi iş kolunda daha çok arandığı işverenden işverene, sektörden sektöre değişiyor; kararı vermeden önce hedeflediğin alandaki güncel iş ilanlarına bakmak daha güvenilir bir yöntem.

1. 1

   Serbest unvanlı bir meslek olduğu için TÜİK/İŞKUR düzeyinde ayrı bir istihdam istatistiği yok; ama 2025'te yürürlüğe giren 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu, mesleği ilk kez merkezi bir sertifikasyon ve yetkilendirme rejimine bağlıyor ve kritik altyapıları yalnızca yetkilendirilmiş 'siber güvenlik uzmanlarından' hizmet almakla yükümlü tutuyor.

2. 2

   Kamuda 'Siber Güvenlik Uzmanı' ve 'Kıdemli Siber Güvenlik Uzmanı' zaten resmen kullanılan pozisyon adları: Milli Savunma Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı gibi kurumlar bu unvanlarla 375 sayılı KHK'ye dayanan sözleşmeli bilişim personeli ilanı açıyor; kabul edilen bölümler bilgisayar/yazılım/elektrik-elektronik mühendisliğiyle sınırlı kalmayıp daha geniş bir mühendislik/teknoloji havuzunu kapsıyor.

3. 3

   Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na 2025 yılında toplam 328 veri ihlali bildirimi yapıldı (2017'den bu yana dalgalı ama yüksek bir seyir: 2021'de 332, 2022'de 260, 2025'te yeniden 328) — kurumların siber güvenlik ihtiyacının somut, ölçülebilir bir göstergesi.

4. 4

   Zorlayıcı taraf: mesleğe doğrudan adını veren lisans dalı (Siber Güvenlik Mühendisliği) hâlâ çok küçük ve yeni — Türkiye'nin ilk bölümü İTÜ'de ancak 2024-2025'te öğrenci almaya başladı ve toplam sadece 4 üniversitede açık; ayrıca 7545 sayılı Kanun'un öngördüğü sertifikasyon alt yönetmeliği kanunun kendi öngördüğü 12 aylık süreye rağmen araştırma sırasında henüz yayımlanmamıştı, yani yeni rejimin sahada nasıl işleyeceği belirsizliğini koruyor.